Meslek ve Faaliyet Gruplarına Göre Vergi, Muhasebe ve Şirket Kuruluş Rehberi

Her meslek ve faaliyet alanının işletme kuruluşu, vergilendirme, muhasebe, belge düzeni, SGK ve e-Dönüşüm uygulamaları açısından farklı yükümlülükleri bulunabilir.

Bu sayfada farklı meslek ve faaliyet gruplarının şahıs işletmesi kuruluşu, şirket kuruluşu, vergi mükellefiyeti, muhasebe süreçleri, SGK işlemleri, e-Fatura, e-Arşiv ve e-Defter uygulamaları açısından karşılaşabilecekleri temel konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir.

Sağlık ve Sağlık Hizmetleri

Doktorlar ve hekimler, diş hekimleri, veteriner hekimler, psikologlar, psikolojik danışmanlar, diyetisyenler, fizyoterapistler, ergoterapistler, hemşireler, ebeler, sağlık danışmanları, özel klinikler, muayenehaneler, diş klinikleri, poliklinikler, tıp merkezleri, veteriner klinikleri, eczaneler ve diğer sağlık hizmeti sunan gerçek ve tüzel kişiler için işletme kuruluşu, vergi mükellefiyeti, muhasebe ve personel süreçlerinde faaliyet türüne göre farklı yükümlülükler söz konusu olabilir.

Avukatlık, Hukuk ve Profesyonel Danışmanlık

Avukatlar, hukuk büroları, arabulucular, danışmanlar, yönetim danışmanları, insan kaynakları danışmanları, eğitim danışmanları, kurumsal danışmanlar ve diğer serbest meslek faaliyetlerinde bulunan kişiler açısından mükellefiyet tesisi, serbest meslek kazancı, belge düzeni, giderler ve vergisel yükümlülükler önem taşımaktadır.

Mimarlar, Mühendisler ve Teknik Meslekler

Mimarlar, iç mimarlar, inşaat mühendisleri, makine mühendisleri, elektrik mühendisleri, elektronik mühendisleri, bilgisayar mühendisleri, yazılım mühendisleri, endüstri mühendisleri, harita mühendisleri, proje ve mühendislik ofisleri, teknik danışmanlar ve diğer mühendislik faaliyetleri için şahıs işletmesi veya şirket kuruluşundan vergisel ve muhasebesel süreçlere kadar farklı uygulamalar gündeme gelebilir.

Yazılım, Bilişim ve Teknoloji

Yazılımcılar, freelance yazılımcılar, yazılım geliştiriciler, mobil uygulama geliştiricileri, oyun geliştiricileri, web tasarımcıları, web yazılım firmaları, bilişim şirketleri, IT danışmanları, sistem ve ağ danışmanları, bilgisayar firmaları, teknik servisler ve teknoloji girişimleri için şirketleşme, yurt içi ve yurt dışı hizmet gelirleri, belge düzeni ve vergilendirme önemli konular arasındadır.

Freelancer ve Serbest Çalışanlar

Freelance çalışanlar, grafik tasarımcılar, web tasarımcıları, yazılımcılar, tercümanlar, çevirmenler, fotoğrafçılar, videograflar, editörler, içerik üreticileri, sosyal medya yöneticileri, danışmanlar ve internet üzerinden hizmet veren diğer serbest çalışanların gelirlerinin niteliğine göre farklı vergisel yükümlülükleri oluşabilir.

E-Ticaret ve İnternetten Satış

E-ticaret yapanlar, internetten ürün satanlar, pazaryeri satıcıları, Trendyol, Hepsiburada, Amazon, Etsy ve benzeri platformlarda satış yapan işletmeler, kendi internet sitesi üzerinden satış yapanlar, Shopify ve benzeri altyapıları kullananlar ile diğer çevrim içi satıcılar açısından şirket kuruluşu, fatura düzeni, KDV, e-Fatura, e-Arşiv ve diğer vergisel yükümlülüklerin değerlendirilmesi gerekir.

Sosyal Medya ve Dijital İçerik Üreticileri

YouTuber'lar, influencer'lar, sosyal medya içerik üreticileri, yayıncılar, streamer'lar, blogger'lar, podcaster'lar ve dijital platformlardan gelir elde eden kişiler açısından reklam, sponsorluk, abonelik, bağış ve platform gelirlerinin vergilendirilmesine ilişkin özel düzenlemeler bulunabilmektedir.

Reklam, Medya ve Kreatif Sektörler

Reklam ajansları, dijital pazarlama ajansları, sosyal medya ajansları, SEO danışmanları, grafik tasarım ajansları, prodüksiyon şirketleri, fotoğraf stüdyoları, organizasyon şirketleri, halkla ilişkiler firmaları ve diğer kreatif işletmeler açısından kuruluş ve vergilendirme süreçleri faaliyet biçimine göre değerlendirilmelidir.

İnşaat, Mimarlık ve Gayrimenkul

İnşaat şirketleri, müteahhitler, taşeronlar, mimarlık ofisleri, dekorasyon ve tadilat firmaları, emlak işletmeleri, emlakçılar, gayrimenkul danışmanları, gayrimenkul şirketleri ve proje geliştirme şirketlerinin muhasebe ve vergilendirme uygulamalarında sektöre özgü işlemler bulunabilir.

Mağazacılık, Perakende ve Toptan Ticaret

Mağazalar, marketler, butik işletmeler, toptancılar, perakendeciler, bayiler, distribütörler, tekstil firmaları, hazır giyim işletmeleri, elektronik mağazaları, bilgisayar mağazaları, mobilya işletmeleri, otomotiv ve yedek parça firmaları ile diğer ticari işletmeler için satış ve alış belgelerinden stok ve KDV uygulamalarına kadar çeşitli muhasebe süreçleri bulunmaktadır.

İthalat, İhracat ve Dış Ticaret

İthalatçılar, ihracatçılar, dış ticaret şirketleri, uluslararası ticaret yapan işletmeler ve yurt dışına mal veya hizmet satan firmalar açısından KDV, dövizli işlemler, ihracat faturaları, yurt dışı hizmetler ve ilgili diğer mali yükümlülükler önem taşımaktadır.

Restoran, Kafe ve Gıda İşletmeleri

Restoranlar, lokantalar, kafeler, kahve dükkanları, pastaneler, fırınlar, catering şirketleri, paket servis işletmeleri, yemek üreticileri ve diğer gıda işletmeleri için işletme kuruluşu, belge düzeni, KDV, personel ve SGK işlemleri gibi konuların düzenli takip edilmesi gerekir.

Güzellik ve Kişisel Bakım

Kuaförler, berberler, güzellik salonları, güzellik merkezleri, bakım merkezleri, makyaj ve kişisel bakım hizmeti veren işletmelerin kuruluş, vergi, muhasebe, personel ve SGK yükümlülükleri faaliyet biçimine göre değişebilir.

Eğitim ve Öğretim Hizmetleri

Özel öğretmenler, özel ders verenler, eğitim danışmanları, kurslar, eğitim merkezleri, yabancı dil kursları ve diğer özel eğitim işletmeleri açısından faaliyetin hukuki niteliğine göre mükellefiyet ve vergilendirme süreçleri değerlendirilmelidir.

Lojistik, Nakliye ve Ulaşım

Nakliye şirketleri, lojistik firmaları, kargo ve kurye işletmeleri, moto kuryeler, servis taşımacılığı yapan işletmeler, araç kiralama ve rent a car şirketleri ile diğer taşımacılık işletmeleri için vergi, muhasebe, araç giderleri, personel ve SGK uygulamaları önem taşımaktadır.

Turizm ve Konaklama

Oteller, pansiyonlar, konaklama işletmeleri, seyahat acenteleri, turizm şirketleri, tur organizasyonu yapan işletmeler ve turizm sektöründe hizmet sunan diğer işletmeler için sektöre özgü vergisel ve muhasebesel yükümlülükler bulunabilir.

Üretim ve Sanayi

İmalat şirketleri, fabrikalar, atölyeler, tekstil üreticileri, metal ve makine üreticileri, mobilya üreticileri, gıda üreticileri ve diğer üretim işletmeleri açısından maliyet muhasebesi, stok, personel, KDV ve diğer vergisel süreçlerin faaliyet yapısına uygun olarak yürütülmesi önemlidir.

Yeni İş Kuracaklar İçin

Yeni bir iş kurmayı planlayan kişiler açısından faaliyete başlamadan önce işletmenin hukuki ve vergisel yapısının değerlendirilmesi önemlidir.

Şahıs işletmesi kuruluşu, limited şirket kuruluşu ve anonim şirket kuruluşu farklı hukuki, mali ve vergisel sonuçlar doğurabilir.

Şirket veya işletme kuruluşunda genel olarak;

• faaliyet konusunun belirlenmesi,

• işletme veya şirket türünün değerlendirilmesi,

• vergi mükellefiyetinin oluşturulması,

• ticaret sicili işlemleri,

• vergi dairesi işlemleri,

• SGK işyeri işlemleri,

• çalışanların işe giriş ve bordro süreçleri,

• e-Fatura ve e-Arşiv uygulamaları,

• e-Defter yükümlülükleri,

• KDV, gelir vergisi veya kurumlar vergisi yükümlülükleri

gibi konular gündeme gelebilir.

Şahıs İşletmesi mi, Limited Şirket mi?

İş kurmayı planlayanların sıklıkla değerlendirdiği konulardan biri şahıs işletmesi ile sermaye şirketleri arasındaki farklılıklardır.

Kuruluş şeklinin belirlenmesinde faaliyet konusu, ortaklık yapısı, beklenen iş hacmi, vergilendirme şekli, çalışan sayısı ve işletmenin gelecekteki yapısı gibi unsurlar birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle şahıs şirketi nasıl kurulur, limited şirket nasıl kurulur, şirket kuruluşu için gerekli belgeler nelerdir, şirket kurmanın vergisel yükümlülükleri nelerdir ve hangi şirket türünün uygun olduğu gibi konular faaliyetin özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Yurt Dışı ile Çalışanlar ve Yabancı Ortaklı Şirketler

Yurt dışına mal veya hizmet satan işletmeler, yabancı müşterilere hizmet veren yazılımcılar ve danışmanlar, ihracat yapan şirketler ve yabancı ortaklı işletmeler açısından vergilendirme ve belge düzeninde farklı uygulamalar söz konusu olabilir.

Türkiye'de iş kurmayı planlayan yabancı gerçek ve tüzel kişiler açısından da şirket türü, ortaklık yapısı, vergi mükellefiyeti ve ilgili resmi işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.

Bilgilendirme

Bu sayfadaki açıklamalar meslek ve faaliyet gruplarına ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Vergi, SGK ve diğer mali yükümlülükler; faaliyet konusu, işletmenin hukuki yapısı ve güncel mevzuata göre farklılık gösterebilir.

Özlem Demir
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
İstanbul – Şişli / Perpa